اینجا(شیراز)بعد از مشهد و قم در واقع سومین حرم اهل بیت (علیهم السلام)در سراسر ایران است. مقام معظم رهبری (مدظله )

استان فارس




پیش از ورود اقوام آریایی ، بومیان فلات ایران در منطقه  فارس زندگی می کردند و دولت عیلام (پیش از هخامنشیان ) از شوش تا غرب فارس را تحت   تسلط خود داشت .با مهاجرت آریایی ها به فلات ایران ،گروهی از ایشان از راه کرمان  به  فارس وارد شدند  و در شمال فارس درمنطقه ای که آب فراوان داشت ، استقرار یافتند . از میان اقوام آریایی ، قوم پارس  نسبت به سایر اقوام برتری یافته و در قرن 11 پیش از میلاد ، نام پارس بر روی  قلمروی آنها نهاده شد . ایشان در این منطقه به ساختن شهر ها  و روستاها همت گماشتند به طوری که نخستین شهرآنان پارس کده  (پاسارگاد) و سپس پارسه(پرسپولیس یونانی ) نامیده شد که امروز آن را تخت جمشید می نامند . با شکل گیری  امپراتوری هخامنشیان  ، واژه پارس به سراسرقلمروی آنان ( از رود سند تا شرق دریای مدیترانه و بخش هایی از قاره آفریقا )اطلاق شد و بعد ها با تغییرات سیاسی ، واژه پارس ، ویژه استان فارس شد . واژه فارس  معرب (عربی شده ) واژه پارس می باشد .





موقعیت جغرافیایی
استان فارس در جنوب مرکزی ایران بین مدارهای 27 درجه و 2دقیقه تا 31 درجه و 41 دقیقه عرض شمالی و 50 درجه و 36 دقیقه تا 55 درجه و 44دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویج قرار گرفته است.استان فارس در نیمه جنوبی  کشور قرار گرفته که از سمت شمال با اصفهان ، شمال شرق با استان یزد ، شمال غرب وغرب با استان کهکیلویه و بویر احمد ،مشرق با استان کرمان ،جنوب و جنوب شرق بااستان هرمزگان و از سمت مغرب و جنوب غرب با استان بوشهر هم مرز می باشد .
بخش اعظم استان فارس توسط رشته کوه های زاگرس پوشیده  شده  است که این ناهمواری به تبعیت از روند اصلی زاگرس ،دارای جهت شمال غربی – جنوب شرقی  می باشند .بخشی از استان فارس در زاگرس چین خورده و بخش دیگری از آن در زاگرس  مرتفع قرار دارد .امواج چین خوردگی ها در سرزمین فارس ملایم تر و باز تر است وبیشتر به صورت چاله های ناودیسی و برجستگی های طاقدیسیی ساده مشخص می شود .این  چاله های  ناودیسی به مرو ر زمان تبدیل به دشت های وسیع  و  حاصلخیز  همچون  شیراز ،کازرون ، نی ریز ، و مرودشت شده است که توسط  رودها آبیاری می شوند.از  مهمترین  رودخانه های این استان می توان به رودخانه های شادکام ، فهلیان ، تنگ شیو ، قره  آغاج ، شش پیر ،پیر آب ، کر ، سیوند ، چوبخله ، شور جهرم ، شور لار ، مهران شور ،فیروزآباد ، پلوار ، خشک ، دالکی ، موند (مند) ، گله دار ، و اوجان اقلید اشاره  نمود .
استان فارس دارای 29 شهرستان ، 84 بخش ،  205 دهستان ، و 102شهر می باشد که تعدادی از شهرستان های آن شامل آباده ، استهبان ، ارسنجان  ، اقلید ، بوانات ، پاسارگاد ، جهرم ، خرامه ،خرمبید ، خنج ، داراب ، رستم ، زرین دشت ، سپیدان ، سروستان ، شیراز ، فراشبند ،فسا ، فیروز آباد ، قیر و کارزین ، کازرون ، کوار ، گراش ، لارستان ، لامرد ،مرودشت ، ممسنی ، مهر ، نی ریز می باشد و شهرستان شیراز در مرکز استان قرار دارد.





شیراز ، زبان و مذهب:
شیراز،از دیر باز به عنوان شهر شعر و ادب پارسی ،زیبایی وپارسایی و دیار حکمت و اخلاق در بین شهر های ایران شهره بوده است.
وجود اماکنی چون بقاع متبرکه حرم حضرت شاه چراغ (ع)، بقعه  سید میر محمد (ع)،آستانه سید علاء الدین حسین (ع) ، بقعه علی بن حمزه (ع) ،وهمچنین آرامگاه شاعران بزرگ ایران همچون حافظ ، سعدی ، خواجوی کرمانی ، سیبویه ، ومساجدی با سابقه تاریخی و ارزش های هنری همچون مسجد جامع عقیق ، مسجد نو ، مسجدوکیل و مسجد نصیر الملک که عظمت و کاشیکاری های زیبا ،مهمترین ویژگی این بنا است وباغ های زیبایی همچون باغ ارم ، باغ عفیف آباد (گلشن ) و باغ دلگشا و نارنجستان  قوام  با بناهای تاریخی و ابنیه های تاریخی  همچون ارگ کریم خان زند ، قلعه کریم خانی  ، بازار وکیل ، سرای مشیر ، عمارت کلاه فرنگی ، دروازه  قرآن ، و مدرسه خان را میتوان دلایلی بر این مدعا شمرد.
زبان اصلی مردم شیراز فارسی است ولی وجود تعداد کثیری  از افراد با زبان های مختلف ، گونه های مختلفی از لهجه های ایرانی را وارد گفتار روزانه کرده است.اکثر قریب به اتفاق مردم  شهر  شیراز را مسلمانان تشکیل می دهند ولی تعدادی از اقلیت های دینی نیز در این شهرساکن هستند. 





 

شهرستان شیراز

 

کهن ترین اثر نوشتاری که نشان می دهد شیراز در چه زمانی بنا شده است ، مربوط به گل نبشته های تخت جمشید می باشد که واژه های <<  شی راز ایش >> نشان می دهد و پژوهشگران بر این باورند که شیراز در دوران هخامنشیان به عنوان کارگاه شاختمانی تخت جمشید استفاده می شده است . شیراز در دوران گذشته در چهار دوره (دیلمیان ، اتابکان ، دوران پادشاهان آل اینجو و آل مظفر و دوران زندیه ) پایتخت ایران بوده است.

شهر شیراز با 1264 کیلومتر مربع گستردگی ،  به شکل مستطیل در جنوب غربی ایران قرار دارد .این شهرستان شیراز از شمال با شهرستان های مرودشت و سپیدان ، از شرق با شهرستان های سروستان و خرامه ، از جنوب با شهرستان های کوار و فیروزآباد و از غرب  با شهرستان های کازرون هم مرز می باشد .

شیراز از چهار سو ، کوه هایی در بر گرفته که به زیبایی این جلگه تاریخی و اعتدال آب و هوای آن افزوده است.





 

شیراز در دوران باستان

 

کهن ترین اثر نوشتاری درباره زمان بنای شیراز ، مربوط به الواح گلی تخت جمشید می باشد که واژه آن را << شی راز ایش >> نام برده است .در کاوش های منطقه << قصر ابونصر >> چند مهره به دست آمده که نام اردشیر و شیراز بر آن نوشته شده شده است.

با توجه به نقش های ساسانی و << برم دلک >> و آثار هخامنشی و در پی کند و کاو هایی که در یکی از تپه های جنوب شیراز انجام گرفته ، مقداری سفال شکسته مربوط  به هزاره های سوم  پیش از تاریخ  به دست آمده که این نشانگر مجدد  و عظمت شیراز در دوره های پیش از تاریخ و اسلام بوده است.

 

روزگار صفاریان

 

در  این دوران ، یعقوب لیث صفاری (256-247 هـ  ق) پس از چیره  شدن  بر خلفای عباسی ، فرمانروای  فارس  شد .مسجد جامع عتیق که از مسجدهای سده های نخستین اسلامی است . به فرمان او  ساخته  شده  است . در دوره های پس از آن ، در آن تغییراتی داده  شد : از جمله  بنای  وسط مسجد که به << خانه خدا >> معروف است . مربوط به زمان شاه شیخ ابو اسحاق اینجو می باشد و در نیمه های سده هشتم هجری ساخته شده است.

 

روزگا ر دیلمیان ( آل بویه ) (448-320 هـ ق)

 

پس از صفاریان ،  سلسله << آل بویه >> شیراز را مرکز فرمانروایی خویش قرار داد ند .در این دوران ،  شیراز گسترش یافت  و جمعیت  آن رو  به  فزونی گذاشت .<<  عضد الدوله دیلمی >> در جنوب  شرقی شیراز شهرکی  به  نام <<  گرد فنا خسرو >> پدید آورد و در آن بازار بزرگی به نام << سوق الامیر >>  ایجاد کرد که امروزه اثری از آن نیست .

ساخت نخستین  بنای بقعه علی  بن حمزه (ع) ، مدفون  علی  عماد الدوله و صمصام  الدوله ، بنای نخستین دروازه  قرآن ، گهواره دید ، بند امیر رکن آباد از آثار مربوز به این دوره می باشد.

 

روزگار اتابکان(عصر سعدی )(663-543 هـ ق)

 

اتابکان سلغری ، نزدیک به 120 سال در شیراز فرمانروایی کردند و در آبادانی این شهر کوشیدند . در دوران زمامداری <<  اتابک  سعد  بن  زنگی  >> بناهای با شکوهی مانند : مسجد نو ، آرامگاه آبش خاتون ، نخستین  بقعه بر فراز آرامگاه شاهچراغ (ع) ساخته شدند . در این روزگار بود که سعدی شیرازی  ،  بزرگترین آثار ادبی فارسی ، <<  گلستان  >>  و  <<  بوستان  >> را پدید آورد.

 

روزگار آل اینجو  و آل مظفر (عصر حافظ )( 725 هـ ق )

 

در دوران آل اینجو ، حاکم شیراز <<  شیخ  ابو اسحاق  اینجو  >> از هیچ تلاشی  برای  زیبا سازی شهر دریغ نکرد . وی ساخت خدای خانه را در میان صحن مسجد  عتیق  بنا کرد  و مادرش <<  تاشی خاتون >>  بارگاه شاهچراغ (ع) را نوسازی کرد و دستور داد  خوشنویسان  مشهور آن زمان ، هزار جلد قرآن  نگاشته  و به خدای خانه و حرم مطهر اهدا  شود . از اقدامات  این دوران ،  ساخت آرامگاه  بی بی  دختران ،  آرامگاه  شاه  شجاع  و آرامگاه  شاه زاده منصور می باشد . زندگی حافظ ، بزرگترین  غزلسرای  فارسی ،  از  مهمترین  و  افتخار آمیزترین  رخداد های این دوران است .

 

 

روزگار صفویه (1043-905 هـ ق)

 

شیراز در دوران صفویه جایگاه شایسته ای داشت . الله وردی  خان  و  پسرش  امام  قلی خان ،  روی هم رفته  نزدیک  به 40  سال  بر فارس حکمرانی راندند . در این دوران ، مسجد  جامع  عتیق  و بسیاری از بنا ها ی دیگر بازسازی شدند . همچنین  ساخت مدرسه  امامیه  ،  بارگاه آستانه  سید علاالدین  حسین ، مدرسه  نظامیه ، قنات آب خیرات  و  دو  بنای  ماندگار  مدرسه  خان (  اقامتگاه  و کلاس  درس  ملاصدرای  شیرازی  )  و پل خان از اقدامات  مربوط  به این دوران می باشد.

 

روزگار افشاریان (1136 هـ ق )

 

تصرف شیراز در سال 1136 هجری قمری توسط <<  محمود افغان  >> ویرانی های بسیاری  بر جای گذاشت . در این گیر و دار نزدیک به یکصد  نفر از مردم  شیرا ز بر اثر قحطی و شیوع  بیماری جان باختند . در سال 1143 هجری  قمری  نادر شاه پس  از شکست <<  اشرف افغان >> ( جانشین محمود  افغان ) در حوالی  زرقان ،  وارد  شیراز  شد  و دستور داد  ویرانی های  شهر  را  بازسازی کنند . در این  سفر ،  نادر شاه هزار و پانصد تومان  برای تعمیرات  بارگاه  شاهچراغ (ع) پرداخته  و مقدار 720 مثقال زر ناب برای ساختمان شاهچراغ (ع) اختصاص داد  نادر شاه در سفر دوم خود به شیراز (1146 هجری قمری ) یعنی 3 سال بعد ، پس از زیارت حضرت علی بن موسی (ع) و صرف  ناهار در حرم مطهر ، مبلغ 2 تومان پول رایج  آن  روز  را  برای  تعمیرات  بقعه  به محمد  حسین  شیریفی متولی آستانه حواله کرد . در این دوران به دستور نادر شاه آرامگاه  حافظ  نیز  بازسازی  شد.

 

روزگار زندیه (1193-1164 هـ . ق)

 

در دوران پادشاهی کریم خان زند ، شیراز  به عنوان پایتخت  برگزیده  شد  و تا مدتی  پس  از  مرگ  وی ،  به  همین  عنوان  باقی ماند .کریم خان همچون  شاه عباس صفوی در راستای عمران  و آبادانی شیراز کوشید . در این دوران شیراز  به یکی از  بهترین و آرام ترین دوران خویش رسید .

کریم خان که شخصیتی مردم دار بود ،  به مدت 13 سال نسبت  به آبادانی این  شهر  همت  گماشت . دستاورد  این کوشش ها ، بناهای مجموعه زندیه در مرکز شیراز است که محل بازدید گردشگران و کسب  و کار مردم می باشد  . از مهمترین  بناهای دوران کریم خان  زند  ساختمان  ارگ است که همچون  نگینی در دل شهر می درخشد . از دیگر آثار زندیه می توان از ساختمان دیوانخانه ،  باغ نظر ( ساختمان کلاه فرنگی ) ،  بازار مسجد ، حمام و آب  انبار  وکیل  و تکیه  هفت  تنان نام برد.

از دیگر اقدامات کریم خان زند ، بازسازی مزار شاعران است . وی همچنین دستور داد تا آب رکن آباد را به شیراز برسانند . باغ های  بسیار  زیبایی  به دستور او پدید آمد که مایه ی  زیبایی  و خرمی شهر شد . پس از سرنگونی دولت زندیه توسط آقا محمد خان قاجار ، پایتخت از شیراز  به تهران منتقل شد.

 

روزگار قاجاری

 

هر چند در دوران قاجاریه شیراز از جهت عمران  و آبادی پیشرفت  قابل توجهی  نداشت اما در دوران  بناهای زیادی توسط خاندان  قوام الملک  شیرازی ،  نصیر الملک و مشیر الملک احداث گردید ، از جمله این بناها می توان  به حسینیه  قوام  ،  نارنجستان قوام ، خانه زینت الملوک ، مسجد مشیر ، مسجد  نصیر الملک ، باغ دلگشا و عفیف آباد اشاره کرد.


 

  •  آمار سایت
  •  اوقات شرعی
کلیه حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به استانداری فارس بوده واستفاده از آن با ذکر منبع بلا مانع است